LEPSI W STRESIE: JAK FILMY WIDEO I PLAKATY ZMIENIAJĄ TWOJĄ FIZJOLOGIĘ. BADA: ALIA CRUM

pixabay


"Lepsi w stresie" to cykl postów na temat stresu. Na początek przyjrzę się badaniom, które robi Alia Crum, córka senseia aikido - co nie pozostaje bez znaczenia;) - i szefowa Mind & Body LAB na Uniwersytecie Stanforda.

Jak zwykle, gdy trafiam na takie dziwaczne badania, przepuszczam nazwisko badacza przez sceptyczne sito na blogu https://sciencebasedmedicine.org/. Tym razem ich wyszukiwarka nie wypluła żadnych wyników. Jestem zdana już tylko na własną czujność;)

Dlaczego czujność? A jak byście zareagowali, gdyby ktoś Wam powiedział, że trzyminutowy film może zmienić Waszą biologiczną reakcję na stres? Albo, że plakat może sprawić, że schudniecie, nie zmieniając niczego w Waszych nawykach? No właśnie.

Alia Crum jest zafascynowana tym, jak nasz sposób myślenia wpływna na naszą fizjologię. Wiodące założenie - oraz wyniki z dotychczasowych badań - są takie, że ten wpływ jest obecny, jest wyraźny i można nim manipulować. Badania, które Crum przeprowadza, opierają się na tak zwanych interwencjach, które mają zmienić sposób myślenia ("mindset") uczestników o jakimś problemie*.


Hakowanie apetytu


Kiedyś czytałam o restauracji, która była jednocześnie laboratorium badawczym. Zapisywano się na posiłki z rocznym wyprzedzeniem. Ale nikt nie wiedział, do której grupy trafi: do badanej czy kontrolnej. Na szczęście posiłki w obu były równie smaczne. No prawie. Bo mimo, że dania były takie same, to ocena smaku mogła się różnić w zależności od grupy. Tam gdzie podano wino z etykietą z RPA okazywało się ono smaczniejsze, niż to samo wino z etykietką z... powiedzmy... Mongolii. Dlaczego? Etykietka na winie kształtowała oczekiwania. Pomyślcie, czego byście się spodziewali po mongolskim winie. Że ma silną nutę mleka yaka? No właśnie.

Podobny schamat wykorzystała Crum, by sprawdzić, czy grelina, tak zwany hormon głodu, jest podatna na zmiany przekonań. Uczestnicy badania dwukrotnie, w odstępie siedmiu dni, pili mleczne koktajle, zawsze o wartości 380 kalorii. Jedyna różnica pomiędzy jednym a drugim testem dotyczyła etykiet:  "Indulgence. Decadence you deserve" (Uleganie. Dekadencja, na którą zasługujesz) - 620 kalorii i "Sensi-Shake. Guilt-free satisfaction" (Sensi-Shake. Satysfakcja bez winy) - 140 kalorii. Zadniem uczestników była ocena smaku, w rzeczywistości badacze chcieli sprawdzić poziomy greliny. Były one oceniane na podstawie badania krwi trzykrotnie w czasie całego testu (uczestnicy dostali za udział w badaniu po 75 dolarów). Okazało się, że etykieta, która zapowiadała bardziej kaloryczny posiłek powodowała większy wzrost greliny przed wypiciem napoju oraz większy jej spadek po wypiciu. Oczekiwania co do efektu przyniosły ten właśnie efekt (zwiększone łaknienie i zwiększoną sytość) wraz z towarzyszącymi mi zmianami fizjologicznymi.


Plakaty odchudzające


Crum poszukuje w swoich badaniach fizycznego wskaźnika zmian. Rozumiem ją. Pytanie ludzi o to, czy po eksperymencie czują się lepiej nie jest wiele warte (zaburzać wyniki mogą: pamięć, samoocena, wpływ społeczny itd, itp.). Ale sprawdzenie tego, co zmienia się w ich ciele już tak. Kilogramy są dość uchwytnym wskaźnikiem i właśnie zmiany wagi ciała obserwowano w eksperymencie z plakatami. Polem badań było 7 hoteli. Dla ich personelu - kobiet odpowiedzialnych za utrzymanie porządku w pokojach - przygotowano mini-wykład i plakaty. Kobiety w grupie badanej dowiedziały się, że ich codzienne czynności podczas sprzatania pozwalają spalić im sporo kalorii i zachęcono do myślenia o tym ruchu jako o regularnych ćwiczeniach fizycznych. Efekty były... dziwne. W grupie badanej kobiety zaczęły chudnąć. Miały też niższe cisnienie krwi. I lubiły bardziej swoją pracę. Brzmi to trochę jak czary-mary. Tym bardziej, że - jak twierdzą autorzy - uczestniczki badania nie zmieniły trybu życia. Jedyna rzecz (o ile wiemy), która się zmieniła to przekonania.


A co myślisz o stresie?


Jeśli efekt zmiany przekonań może być aż tak silny, to stres jest idealnym tematem do badań. Każdy go doświadcza i większość ma o nim złe zdanie. I jest cała masa badań, które pokazują, że stres ma zły wpływ na zdrowie.
Aby sprawdzić, jak bardzo ktoś jest zestresowany, badacze najczęściej pobierają ślinę, by zobaczyć poziomy dwóch hormonów stresu: kortyzolu i DHEA. Pierwszy powoduje, że organizm spowalnia mniej ważne w momencie stresu funkcje, takie jak trawienie, rośnięcie. Drugi jest neurosteroidem - hormonem, który wspiera procesy odnowy w mózgu. Okazuje się, że dla oceny reakcji stresowej najistotniejsza jest relacja między tymi dwoma, nazwana "growth index" czyli wskaźnikiem wzrostu w stresie. Im więcej DHEA w stosunku do kortyzolu (tj. im wyższy indeks) tym lepiej. "Lepiej" w praktyce może oznaczać, że łatwiej wychodzimy z trudnych sytuacji. Jest on na tyle znaczący, że na jego podstawie w niektórych badaniach można przewidzieć lepszą wytrzymałość studentów, żołnierzy, a także mniejsze ryzyko PTSD po traumie.

Czy ten wskaźnik może być czuły na zmianę przekonań? Badania Crum pokazują, że tak.
Żeby zestresować ludzi badacze najczęściej stosują procedurę nazwaną social stress test, która polega na wystawieniu badanego na osąd innych ludzi, najcześciej jakiejś komisji egazminacyjnej. Zaje się, że występy publiczne to jedna z najbardziej stresujących rzeczy w życiu. Crum w swoim badaniu jeszcze bardziej podkręciła skalę stresu: postawiła ludzi przed komisją, której członkowie dawali negatywną ocenę zwrotną, niezależnie jak badany się zachował i co powiedział. Ale wcześniej jedna grupa badanych obejrzała 3-minutowy film o tym, jaki stres jest dobry dla zdrowia, a druga film o przeciwnej treści. 3 minuty wystarczyły. Poziomy kortyzolu nie były różne w obu grupach, ale w grupie pozytywnie nastrajanej do stresu wzrósł poziom DHEA, a zatem wzrósł cały growth index.


Wszystkie trzy opisane wyżej schematy badań były jednocześnie interwencjami terapeutycznymi. Jak się wczytacie to zobaczycie dość łatwo, że mechanizm ich działania jest podobny do efektów placebo, które też bazują na zmianie przekonania (ta pastylka ma działanie leczące) oraz są skuteczne nawet w tzw. próbach z otwartą etykietką (open-label trials) - czyli nawet wtedy, gdy mówi się ludziom, że to tylko cukrowa pastylka (na serio, o tych badaniach bardziej szczegółowo innym razem).
Różnica jest taka, że "mindset" oznacza najczęściej cały zestaw przekonań, a nie jedno, jak w przypadku placebo. Np. aby zmienić czyjś "mindset" na temat stresu, trzeba zmierzyć się za jednym zamachem z takimi przekonaniami, jak np.: stres jest zły; stres mnie zabija; badania dowodzą, że stres jest zły; kiedy jestem w stresie czuję się źle i to jest dowód na to, że stres jest zły; atak serca managerów? - efekt stresu; i tak dalej...
Badania robione przez Crum (i innych badaczy obszaru tzw. mindset interventions) dowodzą jednak, że i tak złożone systemy przekonań podlegają wpływom i zmianom.




Źródła


*większość badań Crum przytaczam za książką McGonigal, The Upside of Stress. Why Stress is Good for You. ale zawsze sięgam potem po źródłowy artykuł naukowy.

Zmiana etykiety napoju wpływa na poziomy greliny:
Mind over milkshakes: Mindsets, not just nutrients, determine ghrelin response. Crum, Alia J.,Corbin, William R.,Brownell, Kelly D.,Salovey, Peter Health Psychology, Vol 30(4), Jul 2011, 424-429
http://psycnet.apa.org/buy/2011-09907-001


Ćwiczenia fizyczne, sprzątanie pokoi hotelowych i spadek BMI:
Mind-Set Matters Exercise and the Placebo Effect Alia J. Crum, Ellen J. Langer , Psychological Science, February 1, 2007  Volume: 18 issue: 2, page(s): 165-171
http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1111/j.1467-9280.2007.01867.x


Mindset w stresie:
The role of stress mindset in shaping cognitive, emotional, and physiological responses to challenging and threatening stress Alia J. Crum ORCID Icon, Modupe Akinola ORCID Icon, Ashley Martin ORCID Icon & Sean Fath ORCID Icon Pages 379-395 | Received 17 Jun 2016, Accepted 14 Dec 2016, Published online: 25 Jan 2017
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10615806.2016.1275585

Rethinking stress: The role of mindsets in determining the stress response. By Crum, Alia J.,Salovey, Peter,Achor, Shawn Journal of Personality and Social Psychology, Vol 104(4), Apr 2013, 716-733
http://psycnet.apa.org/buy/2013-06053-001



Komentarze